Boekrecensie: Spyker drijft op grootheidswaan

28-08-2009 09:12

Omzet 5 miljoen, verlies 72 miljoen en omzet 8 miljoen, verlies 24 miljoen. Het zijn de jaarberichten van sportwagenfabrikant Spyker over respectievelijk 2007 en 2008. De tussenstand voor dit jaar: 8,7 miljoen euro verlies. “Het was inderdaad niet best, maar de toekomst ziet er goed uit”, relativeert ceo Victor Muller steevast de resultaten. Maar als buitenstaander vraag je je af hoe een bedrijf dat consequent zulke dramatische cijfers presenteert kan blijven voortbestaan. In het boek ‘Spyker. Een dollemansrit’, dat vandaag verschijnt, proberen financieel-economisch journalisten Robert van den Oever en Maarten van der Pas antwoord te geven op die vraag. Ze putten uit artikelen die ze de afgelopen jaren eerder schreven en spraken uitgebreid met vijftien sleutelfiguren binnen Spyker (die, enigszins teleurstellend, vrijwel allemaal anoniem blijven).

Fenomeen
Met een reconstructie van de gebeurtenissen sinds de wedergeboorte van het merk in 2000 schetsen de auteurs een onthutsend beeld van de gang van zaken bij de autofabrikant uit Zeewolde. Centraal daarin staat investeerder en mede-oprichter Victor Muller. Het mag geen verrassing zijn dat de Spyker-topman, die zelf medewerking aan het boek weigerde, er niet genadig vanaf komt. De auteurs noemen hem een fenomeen; charmant, een topverkoper en een doorzetter, maar bovenal een overlevingskunstenaar. Ondanks het voortdurende geldgebrek en de tegenvallende resultaten bestaat Spyker nog steeds. En dat is te danken aan het charisma en de bluf van Muller.

Maar het beeld dat uiteindelijk vooral beklijft, is dat van een megalomane ondernemer die de realiteit volledig uit het oog lijkt te hebben verloren en alleen zelf nog gelooft in zijn ideeën. Jaar na jaar goochelt Muller, ondanks een notering aan de Amsterdamse effectenbeurs, met de cijfers van zijn onderneming. Steeds is onduidelijk hoeveel auto’s Spyker precies heeft gebouwd en belangrijker, hoeveel er zijn verkocht en aan wie. Telkens weer blijken prognoses niet gehaald zit het tij tegen. Blijken auto’s toch weer van dealers te zijn teruggekocht. Vrijwel vanaf de start wordt het bedrijf beheerst door ruzies en machtsstrijd. Tussen de oprichters, met de bestuurders die komen en gaan en met investeerders.

De belangrijkste taak van Muller lijkt allang niet meer het runnen van een sportautofabriek, maar het steeds weer proberen te vinden van nieuwe financiers voor zijn project. En steeds weer lukt het net, dankzij Mullers bluf en het old boys netwerk. Met als hoogtepunt de aankoop van een Formule 1-team, volgens de auteurs een ‘meesterzet’ om uitstel van executie voor de autofabriek te realiseren. Maar de vraag is hoe lang het nog goed kan gaan.

Tragiek
Er zijn intussen tientallen miljoenen in het bedrijf gepompt en nog steeds staat Spyker niet op eigen benen. Steeds moet er geld bij. En dat is, zoals het boek schetst, de tragiek van de investeerder Muller. Die had allang willen cashen, maar kan nu niet meer uitstappen zonder al zijn geïnvesteerde miljoenen kwijt te raken. Zijn geloof is de kurk waarop het bedrijf drijft. 2009 is daarom het jaar van de waarheid. De nieuwe modellen Aileron en Peking-to-Paris moeten Spyker het noodzakelijke succes gaan brengen, anders lijkt het einde nabij.

Recensent: Jelle Heidstra, hoofdredacteur Automotive.

Spyker. Een dollemansrit
Uitgeverij Nieuw Amsterdam
ISBN: 9789046805480 Prijs: €19,95
Bestel het boek hier.